ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਤਣਾਅ ਭਰੀ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਟਰੀ ਹਲਚਲ, ਮਿਸਾਈਲ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ, ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਿਆਨਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਗਲੋਬਲ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਤਣਾਅ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਤੀਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਕਿਉਂ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ?
ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਤੇਲ ਇਥੋਂ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ:
ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ
ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਕੀਮਤ
ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ
ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖਰਚ
ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ
ਮਹਿੰਗਾਈ
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਜੰਗ ਸਿਰਫ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਚੀਨ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਿਲਟਰੀ ਤਿਆਰੀ ਵੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਜਦੋਂ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਸੇਫ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ:
ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ
ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਦੀ ਹੈ
ਡਾਲਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਮਾਰਕੀਟ ਵੋਲਾਟਾਈਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿਉਂ ਵਧਦੀ ਹੈ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ?
ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਸੋਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਫ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਜੰਗ ਦਾ ਡਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਡਿਮਾਂਡ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਐਕਸਪਰਟ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਇਬਰ ਜੰਗ ਦਾ ਵੀ ਖਤਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਗ ਸਿਰਫ ਬੰਬ ਅਤੇ ਮਿਸਾਈਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹੁਣ ਸਾਇਬਰ ਹਮਲੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਹਮਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ
ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ‘ਤੇ
ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ‘ਤੇ
ਏਅਰਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ
ਇਸਨੂੰ ਸਾਇਬਰ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਗੋਲੀ ਚਲਾਏ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਫੇਕ ਵੀਡੀਓਜ਼
ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਕਈ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਾਇਰਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਹਰ ਵੀਡੀਓ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦੱਸ ਕੇ ਵਾਇਰਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ:
ਹਰ ਵੀਡੀਓ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ
ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਨਾ ਫੈਲਾਓ
ਅਧਿਕਾਰਕ ਨਿਊਜ਼ ‘ਤੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋ
ਜੇ ਜੰਗ ਹੋਈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ?
ਜੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਬਾਹਰੋਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ:
ਪੈਟਰੋਲ ਡੀਜ਼ਲ ਮਹਿੰਗੇ
ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਮਹਿੰਗੇ
ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੇਗੀ
ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀ
ਸੋਨਾ ਮਹਿੰਗਾ
ਰੁਪਇਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ
ਕੀ ਤੀਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਈ ਐਕਸਪਰਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਹਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਤੀਜਾ
ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਸਿਰਫ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਇਹ ਹੁਣ ਗਲੋਬਲ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ, ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਪਰ ਜੇ ਜੰਗ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਹ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
